Neden Aşık Oluruz?

NEDEN AŞIK OLURUZ?

Aşk, sıradan bir sözlük tanımına göre “bir kimseye ya da bir şeye karşı duyulan aşırı sevgi ve bağlılık duygusu” anlamına gelir. Oysa aşk, hayatın en gizemli ve büyüleyici duygularından biridir. Kalplerin hızla çarpması, düşüncelerin karmaşıklaşması, hatta adeta tüm vücudun bambaşka bir ritimle hareket ediyor olması sadece romantik bir sihirden mi ibarettir? Daha önce hiç merak ettiniz mi, neden aşık oluruz?

Bilim insanlarına göre, aşkın temelinde beynimizdeki kimyasal etkileşimler vardır. Aşık olduğumuzda beynimiz dopamin, oksitosin ve serotonin gibi hormonları salgılar. Dopamin, beynin ödül merkeziyle bağlantılıdır ve mutluluk ile heyecan hissi yaratır; oksitosin ise bağlanma ve güven duygusunu güçlendirir. Serotonin düzeyi değiştiğinde ise bazen heyecan ve takıntılı düşünceler ortaya çıkar. Bu nedenle aşık olduğumuzda hem mutlu hem de zaman zaman heyecanlı ve sabırsız hissederiz. Aynı zamanda vücudumuz bizi kontrol etmeye başlar da diyebiliriz.

Araştırmalar, aşkın evrensel bir mekanizma olduğunu da gösteriyor. Helen Fisher adlı Amerikan antropologu bu soruya radikal cevaplar sunuyor. Nörobilimci Fisher’a göre aşk, insanların eş seçimi ve soyun devamı için beynin geliştirdiği otomatik bir sistemdir. Helen’in çalışmalarına göre, insan aşık olunca özellikle ventral tegmental alan aktive oluyor. Bu bölge, yoğun bir aşk duymamızı ve hislerimizin oluşmasını sağlıyor.

Biyolojik açıklamalar bir yana, aşkın duygusal boyutu da en az bunlar kadar önemlidir. İnsanlar, karşılarındaki kişiye ilgi ve merak gösterdikçe bağlanma duygusu güçlenir. Bu süreç, psikolojide bağlanma teorisi ile açıklanır. John Bowlby ve Mary Ainsworth’un çalışmaları, çocukluktaki güvenli bağlanmanın yetişkinlikte aşk ilişkilerinin kalitesini etkilediğini göstermektedir. Yani aşık olmak, yalnızca fiziksel bir çekim işi değil; ruhsal ve duygusal uyumun bir sonucudur.

Aşkın nedenleri arasında kişinin kendi deneyimleri, değerleri ve çevresinin kültürel etkileri de vardır. İnsanlar bazen çocuklukta öğrendikleri sevgi biçimlerine göre aşık olur; bazen de karşılaştıkları bir insanın karakteri, zekası ya da mizahı onları etkiler. Sosyokültürel etkenler, aşkın ortaya çıkışını ve gidişatını etkileyen faktörlerdendir.

Biyolojik ve psikolojik açıklamalar bir yana, aşkın büyüsü tamamen ölçülemez değildir. Araştırmalar gösteriyor ki aşık olan insanlar hem daha sağlıklı hem de daha mutlu olabiliyorlar. Aşık olduğumuzda kalp ritmimiz, nefes alışımız ve hatta bağışıklık sistemimiz bile etkileniyor. Bu nedenle aşk, sadece duygusal bir deneyim değil; beden ve zihin bütünlüğümüzü etkileyen, doğru yaşandığında beraberinde birçok faydayı getiren uzun bir süreçtir. İşte bu yüzden aşk, hem bilimsel hem de insani olarak hayatın en değerli deneyimlerinden biridir.

Sonuç olarak, aşık olmanın sebepleri karmaşıktır ve birden fazla düzeyde açıklanabilir: biyolojik, psikolojik, sosyal ve kültürel. Ama hangi açıdan bakarsak bakalım, aşk her zaman kalbi hızlandıran, ruhu besleyen ve hayatı daha anlamlı hâle getiren bir güçtür. Bu güç, kalbimizin kapılarını aniden çalar ve içeriye davet edilmeyi bekler. Ve aşk, küçük bir dokunuşla tüm dünyayı yeniden hissetmemizi sağlar.

Dilerim ki hayatınızda aşkın küçük dokunuşları hiç eksik olmasın; gözleriniz her zaman bir tebessümde buluşsun ve kalbiniz sevgiyle dolup taşsın.